Studentencharettes onder hoge druk

Studentencharettes onder hoge druk − Een Magic Toolbox vanuit het onderwijs voor ruimtelijke opgaven. Hogeschool Van Hall Larenstein, 2014. Tekst en redactie in samenwerking met Wim Timmermans, Jimmie Slijkhuis, Ad Koolen.

Studentencharettes-Een-Magic-Toolbox

 

 

 

 

 

Inleiding: Van Hall Larenstein en het praktijkonderwijs

Docenten en studenten van Hogeschool Van Hall Larenstein werken de laatste jaren vaak in internationale en nationale charettes aan actuele en praktische opdrachten, georganiseerd door het lectoraat Groene leefomgeving van Steden. Dat gebeurt in opdracht van echte opdrachtgevers, in samenspraak met plaatselijke belanghebbenden, en vaak in een samenwerking met andere binnenlandse en buitenlandse universiteiten en hogescholen. Onder begeleiding van docenten werken studenten in groepen met studenten uit andere onderwijsinstellingen, studenten van andere vakdisciplines en studenten uit andere landen. De charettes leveren een brede waaier concrete en meer conceptuele resultaten op, van ruimtelijke ontwerpen, wetenschappelijke rapporten of adviezen tot aanzetten tot burgerparticipatie, initiatieven om bewustwording te creëren of culturele uitwisseling tussen studenten uit diverse landen.

Charette-methode

De Charette-methode is een planningsmethode waarbij groepen in diverse subgroepen worden onderverdeeld en de deelnemers niet alleen ideeën ontwikkelen over planning of ontwerp maar ook over de financiering. Het is hierbij de bedoeling om de deelnemers aan het project te overladen met kennis en informatie, zodat een hogedrukpan ontstaat waaruit vernieuwende ideeën voortkomen. De studenten krijgen in deze methodiek een relatief grote vrijheid, waardoor de ideeën die ze ontwikkelen vaak ook voor de docent nieuw en verrassend zijn. De docent is in dit soort projecten vaak eerder een coach en een begeleider dan een onderwijzer. Voor de kennisoverdracht kunnen externe experts worden ingebracht, al kan dit natuurlijk ook met de eigen docenten.

De werkwijze om het onderwijs te verrijken met praktijkgerichte charettes past in de vernieuwing die het onderwijs in Nederland al enige tijd doormaakt. De afgelopen vijftien jaar is er een ontwikkeling gemaakt van het traditionele klassikale onderwijs naar projectonderwijs en later competentiegericht onderwijs. Met de charettes is daar nu een nieuwe vorm bij gekomen waarin ruimte is voor het experiment, waar het onderwijs op allerlei plekken kan worden gegeven, waarin docenten en studenten geen echt vaste rol en verhouding hebben tot elkaar, en waarin het onderwijs niet alleen is gericht op kennisoverdracht maar ook vraaggestuurd, projectgestuurd, probleemgestuurd, opdrachtgestuurd, ervaringsgericht, competentiegericht en resultaatgericht is.

Onderwijsvisie

De charettes sluiten naadloos aan bij de onderwijsvisie van Hogeschool Van Hall Larenstein, waarin het gedachtengoed van het Nieuwe Leren is verwerkt. Studenten moeten volgens de visie hun vakkennis verwerven in de praktijk, in situaties die lijken op de beroepspraktijk waarvoor ze worden opgeleid. De context van de praktijksituatie zorgt dat de kennis beter wordt onthouden en toegepast. Van Hall Larenstein staat voor onderwijs dat probleemgestuurd is en waarbij kennis actief wordt verworven. Binnen het onderwijs wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de individuele verschillen tussen studenten, en het onderwijs is geen eenrichtingsverkeer van docent naar student. Studenten krijgen in een flexibel curriculum de kans om zelfbewust eigen keuzes te maken, en docenten zijn daarbij niet alleen leraren maar werken vanuit verschillende rollen als inhoudelijk deskundige, coach, didacticus en examinator. Docenten vervullen een voorbeeldfunctie en blijven zichzelf continu ontwikkelen om studenten te enthousiasmeren en te inspireren, en moeten hierbij vooral weten wanneer ze moeten loslaten en afstand nemen van de student.

In het onderwijs aan Van Hall Larenstein staat de echte wereld centraal. In alle opleidingen wordt vanaf het begin zoveel mogelijk gewerkt met authentieke opdrachten. Elke student krijgt elk half jaar minimaal één opdracht, en leert in het eerste jaar hoe het vakgebied zich verhoudt tot de omringende wereld, zodat hij een breder kader ontwikkelt. Studenten worden bovendien aangemoedigd om zich te ontwikkelen als betrokken wereldburger; in het studieprogramma is aandacht voor gemeenschappelijk leren, interculturele communicatie, uitwisselingsprogramma’s, duurzaamheid en internationalisering. De studenten worden ook gestimuleerd om vanuit hun eigen kennis, leerstijl, behoeften en interesses verantwoordelijkheid te nemen voor hun studie, en krijgen daarvoor ook de nodige keuzevrijheid. Dit zijn zaken die allemaal terug komen in de charettes, zoals we later zullen zien.

Didactische strategieën

In dit boek onderzoekt de kenniskring van het lectoraat Groene Leefomgeving van Steden wat de charettes betekenen voor het onderwijs aan Van Hall Larenstein. De charettes zorgen bij zowel docenten als studenten voor ingrijpende veranderingen in de leerpraktijk. Docenten moeten hiervoor andere didactische strategieën ontwikkelen. Een belangrijke vraag is ook telkens hoe zulke charettes het beste georganiseerd kunnen worden. Hoe zorg je als hogeschool voor praktijkopdrachten voor studenten? Hoe gaan docenten en studenten om met die opdracht en de opdrachtgever? Welke manieren er zijn om de uitkomsten en het leerproces van de charettes te beoordelen? En wat is het effect van de ontwerpen die studenten in de charettes maken in de praktijk van de opdrachtgever? Dit zijn vragen die we in het boek zullen bestuderen aan de hand van de charettes die al zijn georganiseerd.

Om een beeld te geven van de charettes die binnen Van Hall Larenstein zijn georganiseerd, zullen we in hoofdstuk 2 een aantal voorbeelden van charettes beschrijven. Daarbij gaat het niet om de details, maar eerder om aan de hand van de waaier van grote, kleine, dure, goedkope, nationale, internationale, ingewikkelde en simpele voorbeelden te verkennen wat de mogelijkheden zijn bij het organiseren van charettes, en te onderzoeken hoe de charettes passen in de praktijk van onderwijs, opdrachtgever en belanghebbenden. Tegelijkertijd willen we ook terug kijken wat de charettes betekenden voor docenten en studenten, die in vaak interculturele werkgroepen samenwerkten. Daarbij kijken en vergelijken we achter elkaar de grootste en de kleinste charettes, spontaan en juist georganiseerd charettes, charettes met concrete of juist conceptuele resultaten, en welke rol de financiering, de opdrachtgever en de locaties hierbij spelen.

Niet meer weg te denken

De charettes vergen van zowel docenten als studenten een andere houding. De didaktiek is in de charettes veel meer interactief, organisch en gericht op zelfontwikkeling en -ontplooiing dan het traditionele leren, dat meer eenrichtingsverkeer is. Docenten en studenten krijgen een heel andere rolverdeling, waarbij beiden soms dezelfde soms juist een totaal andere rol hebben, en de verhouding tussen docenten en studenten is niet statisch maar juist dynamisch. In hoofdstuk 3 zullen we, aan de hand van praktijkvoorbeelden, proberen te analyseren wat dit betekent voor docenten en studenten.

Praktijkgericht en interactief onderwijs als de charettes die Van Hall Larenstein organiseert, is niet meer weg te denken uit het onderwijs. De grote vraag is wel hoe deze vaak experimentele, en volgens traditionele didactische methoden moeizaam te beoordelen vorm van onderwijs past in het curriculum van de studierichtingen van Van Hall Larenstein. In hoofdstuk 4 zullen we hierover enkele, korte en waarschijnlijk ook voorlopige conclusies trekken, naar aanleiding van de praktijkvoorbeelden uit hoofdstuk 2 en de analyse van de rollen van docenten en studenten in hoofdstuk 3. De bedoeling is niet dat we een vaste waarheid in pacht hebben en die opschrijven, maar eerder dat we hier een soort bandbreedte aangeven. We willen in dit boek een beeld geven van de werkruimte die mogelijk is om vanuit Van Hall Larenstein met nationale en internationale partners dergelijke charettes te blijven organiseren. Want als docent zijn we van één ding overtuigd: de charettes zijn een waardevolle bijdrage aan het onderwijs binnen Van Hall Larenstein.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.