Geschiedenis geeft nieuwe identiteit aan krimpregio

In Regio Parkstad Limburg werkt men met opvallend veel elan aan het verlevendigen van een regio die kampt met bevolkingskrimp. Er ligt veel verborgen geschiedenis, van de Romeinen, de Middeleeuwen en de mijnen, en die wordt opgepakt om de regio een nieuwe identiteit te geven met toeristische belevingen.

Blog voor Jaar van de Ruimte 13 juli 2015

De geschiedenis ligt voor het opscheppen in Parkstad Limburg, maar wat alles overheerst is de geschiedenis van de mijnbouw. “Het opvallende is dat er van de mijnperiode nog maar weinig te zien is”, vertelde Frank Strolenberg van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed – zelf zoon van een ‘koempel’ – in het mijnmuseum Schacht Nulland. “Uit de pré-industriele periode zijn echter nog heel veel kastelen, boerderijen en kloosters overgebleven, die wel goed zichtbaar zijn maar veel minder bekend zijn.”

Levende geschiedenis

“Omdat de mijngeschiedenis een levende geschiedenis is, gaat er wel de meeste aandacht naar uit”, stelde Strolenberg. Dat bleek uit het verhaal van Hens Jansen, één van de zeven oud-koempels die het mijnmuseum opzetten. Hij maakte mee hoe de mijnen en de kerk de koempels en hun gezinnen van de wieg tot het graf verzorgden, en hoe de regio één van de rijkste gebieden van Nederland was. Jansen hoopte dat de 23-jarige vrijwilligster Simone Claessens in de toekomst de directrice wordt van een nog professioneler museum in het monumentale gebouw rondom de voormalige ventilatieschacht.

Strolenberg en Jansen hielden hun verhalen voor een twintigtal ‘westerlingen’ die Kerkrade bezochten in het kader van Camping Onbestemd op 27 en 28 juni Een weekend lang reisden zij onder begeleiding van Peter Bertholet, directeur-secretaris van Stadsregio Parkstad Limburg, door Kerkrade om de nieuwe opgaven van de krimpregio te onderzoeken. Voor de campinggasten was het verhaal van Jansen dan ook een mooi voorbeeld van het toekomstgericht denken dat hun bezoek aan Kerkrade typeerde.

Roda JC Court

Bij de opening van het nieuwe “Mijn” Speelpark Heilust, vlak naast de camping, werd de campinggasten wel duidelijk waarom hier nieuwe opgaven speelden. Tussen straten vol dichtgetimmerde woningen stond een spiksplinternieuw speelterrein waar kinderen ravotten op de vele speeltoestellen en voetballers hun wedstrijdje speelde op het nieuwe Roda JC Court. Het speelpark moet het centrum vormen van het nieuwe Park Heilust, het nieuwe groene hart van Kerkrade West waarvoor honderden woningen worden gesloopt.

Het mijnverleden speelt hier ook voor de toekomst een belangrijker rol. Volgens Peter Bertholet was de goede verzorging in het verleden een belangrijke verklaring voor de afwachtende houding van de inwoners. Tegelijkertijd kwam daar een totaal nieuwe opgave bij, want: “Hoe ga je bouwen aan iets als er krimp is?” Dat vroeg Marian de Vries van Buro Lubbers zich af bij het ontwerpen van Park Heilust. Voor haar ontwerper was dit een nieuwe ervaring.

Place making

De Vries kwam erachter dat krimp geen omgekeerde groei is, en dat je als ontwerper in krimpregio’s nog harder op zoek moet naar een nieuwe identiteit voor de wijk waarvan grote delen worden gesloopt. Ze gebruikte hiervoor de methode van place making, waarbij ontwerpers samen met bewoners verhalen vertellen over het verleden en de toekomst van een plek. “Jullie slopen de beste friettent van Heilust”, was daarbij een typische reactie.

Na een eerste onderzoek gingen de ontwerpers eigenlijk gewoon maar met de bewoners aan de slag, onder meer met het uitzetten van een voetbalveldje. Een Cruijffcourt stond immers aan de top van het wensenlijstje van de bewoners. Ter afscheid van de gesloopte woningen organiseerde het theaterfestival Cultura Nova een locatietheater voor de bewoners.

Toerisme

Het nieuwe speelpark is een mooi voorbeeld van het elan waarmee de krimpregio Parkstad Limburg dingen oppakt. Ontwerpers ontwierpen als het ware samen met de bewoners aan een identiteit van het nieuwe Park Heilust dat wordt gebouwd op de resten van hun voormalige woonwijk. Er ontstaat iets nieuws op een plek waar iets ouds verdwijnt.

Met eenzelfde elan wordt in Parkstad Regio ook naar groei gezocht, bijvoorbeeld in het toerisme. Zo investeerde het Continium Discovery Centre vlakbij het station in de bouw van C-City. Dat wordt een museumplein voor toeristen met educatieprojecten voor de lokale scholen, met onder meer een design-museum van de prestigieuze Red Dot Award en een grote koepel waar het bedrijf 3D-films van National Geographic wil vertonen.

Regionale geschiedenis als identiteit

Ook hier is de geschiedenis een belangrijke inspiratiebron, want ook hier is aandacht voor de mijngeschiedenis en de regionale geschiedenis. Projectleider Raymond Jacobs vertelde dat het bedrijf hierbij samen wil werken met andere toeristische organisaties in Parkstad Limburg, zoals Europa’s grootste skihal Snowworld, en natuurlijk ook met de vrijwilligers van Schacht Nulland.

Volgens Bertholet zullen de acht gemeenten van Parkstad Limburg moeten gaan samenwerken om de regionale geschiedenis gezamenlijk als identiteit op te pakken. Zo wil Bertholet graag dat C-City en de vrijwilligers van Schacht Nulland gaan samenwerken met het Nederlands Mijnmuseum Heerlen. Die regionale samenwerking ligt gevoelig. Koempel Jansen was één van de arbeiders uit Kerkrade, terwijl de opzichters en bazen in Heerlen woonden. Misschien dat Simone Claessens samen met haar generatiegenoten daar een draai aan kunnen geven.

Werken aan de toekomst

Opvallend was het elan waarmee men in Parkstad Limburg aan de toekomst werkte. “Hier wordt gewerkt aan de toekomst”, klonk het zelfbewust uit de mond van Bertholet. Hij vindt de keuze voor Kerkrade als vierde Nederlandse locatie voor de reizende onderzoekscamping dan ook logisch.

“De problemen waaraan we werken zijn de problemen waar Spijkenisse en Nieuwegein ook mee te maken krijgen”, stelde Bertholet. “En ze kijken naar ons voor oplossingen.” Zo werden bestaande woningen uit de zeventiger jaren in tien dagen energieneutraal gemaakt, en is Parkstad Limburg met supermarktconcerns bezig met een strategie voor 2030. Maar het was vooral de manier waarop men inwoners en bedrijven bij die toekomst blijven betrekken, die bij de campinggasten bleef hangen.

Meer informatie:

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.