Prijsvraag zonder winnaar

Eo Wijers-jury selecteert vier inzendingen voor vervolgatelier

Met de uitreiking van de Eo Wijers-prijs op 11 september is het ontwerpproces nog niet voorbij. De vier beste inzenders gaan gezamenlijk aan de slag in een vervolgatelier om de ingezonden ontwerpen verder uit te werken. Deelnemende ontwerpers hebben daar gemengde gevoelens over.

Blauwe Kamer oktober 2015

“Niet één inzending bevat al die elementen, die nodig zijn om de ambitie van de Stedendriehoek – energieneutraal en groene groei in 2030 – te bereiken”, schrijft de jury in het juryrapport van de Eo Wijers-prijsvraag. Het is uniek in de geschiedenis van de Eo Wijers-prijsvraag. Op 11 september kregen twee inzendingen gezamenlijk de plaatsen 1 en 2, twee andere inzendingen de plaatsen 3 en 4. Stedenbouwkundige en jurylid Miranda Reitsma leidt nu het ‘vervolgatelier’ om de vier winnende ontwerpen verder uit te werken. In december moet er een nieuw ontwerp liggen voor de energieopgave in de Stedendriehoek Apeldoorn, Deventer, Zutphen.

Harde kritiek

De jury, onder leiding van oud-politicus Co Verdaas, lijkt in het juryrapport bijna verbaasd dat er geen winnaar is, maar ook dat ontwerpers blijkbaar zo weinig grip hebben op het energievraagstuk. Achter die verbazing schuilt harde kritiek. De jury miste bijvoorbeeld een degelijke cijfermatige onderbouwing, maar ook een goede ruimtelijke uitwerking. De conclusie van de jury is dan ook niet mals: “In het algemeen constateerde de jury dat de inzendingen vooral een worsteling laten zien met de dilemma’s die zich aftekenen in het proces van energietransitie. De verwachting bij het uitschrijven van de prijsvraag dat in deze regio door ontwerpend onderzoek een integratie van techniek, stad en landschap, economie en sturingsstrategie zou kunnen worden gemaakt, was misschien te hoog gegrepen?”

Volgens Theo de Bruijn van IAA Stedenbouw en Landschap, een van de ontwerpers van De Groene Fabriek, is blij met de gedeelde eerste prijs. “Maar we hebben vanaf het begin gezegd dat de opgave naar ons idee onhaalbaar was, dus was onze inzending ook gericht op koppelen van de energieopgave aan andere gebiedsurgenties om zo het transitieproces in ieder geval op gang te helpen.” Ook de Stedendriehoek verwacht dat de realistische verwachting is dat zeventig procent van de regio in 2030 energieneutraal zal zijn.

Guido van Loenen, vanuit Rho Adviseurs betrokken bij het ontwerp Schakelen (gedeelde tweede prijs), heeft het gevoel dat de jury een ‘politieke keuze’ heeft gemaakt. “Er is weliswaar geen winnaars, maar er zijn wel heel veel loftuitingen gegeven, maar liefst acht eervolle vermeldingen en vier semiwinnaars. Misschien had men meer een soort eureka-moment verwacht. Maar zo simpel is het niet, het is een vraagstuk met meerdere lagen. Er is een heel groot verschil in de ambities van gemeenten of regio’s en de wens dat de markt het vervolgens moet regelen. Het ontbreekt vaak aan een uitvoeringsagenda: wie doet wat?”

Niet mals

Gerjan Streng van The Cloud Collective, een van de ontwerpers van Schakelen (gedeelde tweede prijs), vindt dat de jury teveel de nadruk legt op de cijfers. “Wat opviel was dat de nadruk werd gelegd op het cijfermatig aspect. Daarop wilden we ons juist niet focussen, omdat het dan te technisch werd. We zochten juist naar mogelijkheden om mensen te enthousiasmeren voor de energietransitie.”

In tegenstelling tot zijn collega’s is Diederik Bel van Witteveen+Bos, een van de ontwerpers van S3H-BTK (gedeelde eerste prijs) teleurgesteld. “Wij hadden het idee dat onze inzending niet goed is begrepen. Onze inzending bevatte alles, van een Europese belasting tot ruimtelijke uitwerkingen. Het is ook allemaal economisch doorgerekend door CE Delft, dat was ook een eis. En ook over het proces hebben we nagedacht. We beginnen dan ook met enige aarzeling aan het vervolgatelier. We zijn een heel breed consortium, en eigenlijk zit alles al in onze inzending.”

Tijdverlies

“Ik snap wel de overwegingen om de vier inzendingen samen te brengen”, zegt Streng. “De Eo Wijers-prijsvraag was altijd al gericht op het realiseren van de ontwerpen. Ik denk dat we in de tweede, gezamenlijke ontwerpsessie nog duidelijker een bewustwording zullen zien over wat de energietransitie betekent.” De Bruijn kan zich daar wel in vinden. “Afgelopen vrijdag 3 oktober hadden we het eerste werkatelier, en daar bleek dat drie van de inzendingen redelijk dicht bij elkaar liggen.”

Streng is wel beducht voor het politiek-bestuurlijke speelveld in de Stedendriehoek, want volgens hem zijn de partijen daar – net als elders in Nederland – nog erg op zoek naar de nieuwe rol die ze moeten vervullen in alle politiek en economische veranderingen van de afgelopen jaren. “Het lijkt alsof de inzenders dat beter hebben ingezien dan de jury. Het opdrachtgeverschap gaat nu van de prijsvraag naar de regio, maar dat vraagt ook commitment. Het vervolgatelier wordt betaald uit ons prijzengeld. Dat is een investering van de prijswinnaars.”

2030 is het zo

Van Loenen was in eerste instantie positief gestemd over het vervolgatelier. “Ik maakte me wel zorgen over hoeveel tijd we erin zouden moeten steken. Per inzending is er al vier- tot vijfhonderd uur werk in de prijsvraag gestoken, en je wilt niet voor niets werken. Die zorg wordt echter ook bij de Stichting Eo Wijers gevoeld. Vanuit de regio wordt ook nagedacht hoe bureaus op enigerlei wijze een vergoeding kunnen krijgen, bijvoorbeeld in de vorm van een adviserende functie.”

Volgens Bel beseft de regio nog niet helemaal hoeveel urgentie er ligt achter de zeer hoge ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. “Eigenlijk is het tijdverlies om nu weer aan de slag te gaan om alle inzendingen onder één noemer te brengen. Het was in alle inzendingen wel duidelijk dat er nu een versnelling nodig is. 2030 is het zo. We moeten juist snel aan de slag met de uitvoering.”

Prijswinnaars

Lees alles over de prijswinnaars op de site van de Eo Wijersstichting.

Gedeelde eerste plek:

  • Groene Fabriek, inzenders: IAA Stedenbouw en Landschap
  • S3H-BTK, inzenders: Witteveen+Bos, H+N+S, Wing, FABRIC, marco.broekman, CE Delft

Gedeelde tweede plek:

  • Hub Vooruit, inzenders: Rho adviseurs, Kruitkok Landschapsarchitecten, Dominic Tegelbeckers Stedenbouw en Architectuur, Bestwerk, Jelle Rijpma Advies
  • Schakelen, inzenders: The Cloud Collective, Werkend Landschap, Transition Lab

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.