Wat is het verschil tussen voedselproductie en natuurbescherming?

Proberen de auteurs van het boek ‘Food Production and Nature Conservation’ twee onverenigbare eenheden te verenigen? ‘Voedsel is los gekoppeld van natuur’, luidt de titel van de introductie van Iain Gordon van de Australische James Cook University, Herbert Prins van Wageningen Universiteit en Geoff Squire van het Britse James Hutton Institute, de samenstellers van het boek. Eigenlijk zou je de voedselproductie volgens hen weer opnieuw moeten koppelen aan de natuurbescherming.

Landwerk februari 2017

Het verenigen van natuurbescherming en voedselproductie is een problematische ambitie. De bekende discussie over hoe we in 2050 tien miljard mensen moeten voeden terwijl we ook de biodiversiteit op orde houden, is een verwarrend en polariserend voorbeeld hoe bijna alle oplossingsrichtingen weggezet worden als ‘geloof’. Zo is het een welhaast religieuze discussie over technologische vooruitgang versus kleinschaligheid, gangbaar versus biologisch, landbouw versus natuur.

‘Land sparing’ versus ‘land sharing’

In het boek worden deze discussianten in twee kampen verdeeld: die van de ‘land sparing’ versus die van de ‘land sharing’, waarbij fijntjes wordt opgemerkt dat op beide kampen wel het een en ander valt op te merken. Zowel het sparen van de beschermde, onproductieve natuur tegen de in andere gebieden onbeschermde als het delen van beschermde natuur met natuurvriendelijke landbouw die biodiversiteit produceert, zorgt niet voor de bescherming van alle biodiversiteit, en levert via de landbouw ofwel meer bedreigingen voor de biodiversiteit of juist minder voedsel.

In het boek worden bijna alle aspecten van de bovenstaande discussie over de wereldvraagstukken van voedselvoorziening en natuurbescherming behandeld, in zestien essays geschreven door een internationale club van ecologen, agronomen, genetici, sociologen, economen, antropologen, landbouwwetenschappers, agro-ecologen, en zelfs een Australische boer. Het geeft daarmee een goed overzicht van het wetenschappelijke discours – want wees gewaarschuwd: het is een wetenschappelijk boek – over de uitdaging van de bevolking van tien miljard en de natuurlijke grenzen van moeder aarde, over nieuwe perspectieven op het combineren van voedselproductie en natuurbescherming, over de technieken en vormen van landgebruik die daarvoor nodig zijn, en over vormen van ruimtelijke ordening, economie en governance.

Op naar ‘agro-ecologie en/of eco-agricultuur’

‘Food Production and Nature Conservation’ is een hoopvol boek, met voorbeelden van hoe voedselproductie en natuurbescherming gecombineerd kan worden. Als je het goed aanpakt, kan landbouw positief zijn voor de biodiversiteit. Beschermde natuurgebieden zijn ook laboratoria voor duurzamere vormen van landbouw. Zo vervingen boeren in Ecuador vervingen hun grazende runderen en paarden voor lama’s, en die bleken met een intensievere begrazing juist meer biodiversiteit in de grasmat op te leveren: win-win. Tegelijkertijd benadrukken veel auteurs dat we ons bij deze voorbeelden niet moeten doodstaren op traditionele vormen van landbouw als voorbeeld, en ook niet blind moeten zijn voor nieuwe technologische mogelijkheden. Ook daar zoeken de auteurs naar de combinatie, in dit geval van oud en nieuw.

Op dus naar ‘agro-ecologie en/of eco-agricultuur’, naar een systeem waarin voedselproductie en natuurbescherming niet van elkaar gescheiden zijn maar in een ‘continuüm’ functioneren, in één systeem van biodiversiteit en productie waarvan beide onderdeel van uitmaken. En dat betekent ook op naar een nieuwe vorm van ruimtelijke ordening – om het zo maar te noemen – die de beschermde natuurgebieden via een landschappelijke matrix integreert met de productieve landbouwgebieden. ‘Welke diversiteit voor welke doeleinden?’, vraagt een van de auteurs zich af.

Tot slot nog even een wat alarmerende ontdekking die ik deed bij lezing van ‘Food Production and Nature Conservation’: we weten eigenlijk nauwelijks iets van hoe duurzame voedselproductie de biodiversiteit helpt te versterken. Nuchter gesignaleerd als ‘knowledge gap’ op pagina 252. Blijkbaar weten we wel dat niet alle planten- of diersoorten even belangrijk zijn en dat de bijdrage van natuurlijke en/of agrarische soorten afhangt van de overvloed van soorten en hun functies. Mmm…

Iain Gordon, Herbert Prins & Geoff Squire (eds.), Food Production and Nature Conservation. Conflicts and Solutions. Earthscan, ISBN9781138859395, 54,95 euro.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.